Қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы жетекші халықаралық сарапшылар Қазақстанда вейптерге енгізілгелі отырған тыйымға байланысты елеулі алаңдаушылық білдірді. Олар бұл шешімді баламалы никотин өнімдерін пайдалану арқылы темекінің зиянды әсерін күрт азайтып жатқан анағұрлым прогрессивті елдердің бұрын-соңды болмаған жетістіктеріне қайшы келетін «кері қадам» деп атады.

Қазақстан үкіметінің 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап тыйым енгізу ниеті елдегі 3,2 млн темекі шегушінің өміріне қауіп төндіреді, өйткені олар қауіпті әдеттен бас тартудың ең тиімді мүмкіндігінен айырылуы мүмкін. Бұл туралы Smoke Free Sweden қозғалысы мәлімдеді. Бұл қозғалыс Швецияның темекі шегуге қарсы күрестегі жетістіктерін жариялап келеді.

«Біз Қазақстан Денсаулық сақтау министрлігінің осы регрессивті қадамын үлкен алаңдаушылықпен қабылдаймыз. Бұл шешім вейптер мен никотин жастықшалары сияқты заманауи өнімдерге прогрессивті көзқарас ұстанған кейбір елдердің елеулі жетістіктеріне қайшы келеді», — деді қоғамдық денсаулықты қорғаушы және Smoke Free Sweden ұйымының негізін қалаушы доктор Делон Хьюман.

«Бүкіл әлемде баламалы никотин өнімдері темекі шегушілерге темекіден бас тартуға мүмкіндік беріп, миллиондаған адамның өмірін сақтап қалуға көмектесіп келеді. Олардың темекіге қарағанда кемінде 95% аз зиянды екені дәлелденген және олар темекіні тастаудың ең тиімді тәсілдерінің бірі болып саналады».

«Темекі шегу қаупін төмендететін бұл өнімдерге тыйым салу көптеген темекі шегушілерді сигаретамен қалуға мәжбүр етеді және оларды негізсіз ерте өлім қаупіне ұшыратады».

Доктор Хьюман Қазақстан билігін Швецияның үлгісіне сүйенуге шақырды. Онда алдағы бірнеше айда темекі шегудің таралу деңгейі 5%-ға дейін төмендеуі күтіледі. Бұл — елдің ресми түрде темекі түтінінен азат деп танылатын деңгейі.

Швеция бұл межеге жоспарланған мерзімнен 17 жыл бұрын жеткен алғашқы ЕО елі болды. Бұған ересек темекі шегушілер үшін вейптер мен никотин жастықшаларын қолжетімді, қабылдауға болатын және бағасы жағынан қолайлы етуге бағытталған саясат ықпал етті.

«Швециядағыдай темекіден бас тарту өмірді сақтайды», — дейді доктор Хьюман. «Еуропаның қалған бөлігімен салыстырғанда, Швецияда темекі шегуге байланысты өлім-жітім 44%-ға төмен, қатерлі ісікке шалдығу деңгейі 41%-ға төмен және қатерлі ісіктің кез келген түрінен болатын өлім 38%-ға аз».

«Швеция басқа елдер үшін үлгі болып отыр. Мысалы, Ұлыбританияда денсаулық сақтау қызметі темекі шегушілерге темекіні тастауға көмектесу үшін вейп жиынтықтарын тегін таратады. Үкімет 2030 жылға қарай елді темекіден арылту мақсатында “Switch to Quit” бағдарламасын қаржыландырып отыр.

«Сонымен қатар, өткен айда ғана АҚШ-та осы саладағы ең ірі зерттеу вейптердің темекіні тастауға көмектесетін құрал ретіндегі зор маңызын растады. Оңтүстік Каролинадағы Холлингс онкологиялық орталығының зерттеушілері вейптер адамдарды, тіпті темекіні тастағысы келмейтінін айтқан адамдардың өзін, темекіден бас тартуға итермелейтінін анықтады.

«Мұндай деректер сенімді және оларды бұдан әрі елемеуге болмайды. Егер Қазақстан билігі адамдардың өмірін сақтауға шындап ниетті болса, олар ғылыми деректерге сүйеніп, темекі шегушілер үшін дәлелденген осы “шығу жолын” бұғаттамай, вейптерге қолжетімділікті қамтамасыз етуі керек».

Дереккөз: smokefreesweden.org